Archive for the ‘Polityka 2014’ Category

Watykan – najmniejsze państwo świata

Wśród wszystkich państw funkcjonujących na świecie, Watykan zajmuje szczególne miejsce. Jest przede wszystkim krajem o najmniejszej powierzchni, a co więcej: jego terytoria znajdują się w granicach innego kraju, a nawet jego stolicy. Państwo Watykańskie jest w praktyce częścią Rzymu, ale jako siedziba papieża pozostaje pod jego zwierzchnictwem i do jego dyspozycji. Oficjalnie, ustrój panujący w Watykanie określa się jako monarchię elekcyjną – władca państewka, czyli głowa kościoła katolickiego jest przecież wybierany przez konklawe kardynałów (w razie śmierci lub abdykacji poprzednika). System tamtejszych rządów określa się zaś mianem teokracji, ponieważ władzę sprawują właśnie osoby duchowne, a o wyborze głowy państwa decyduje wola boska. Obywatelstwo Watykanu jest przyznawane dostojnikom kościelnym, którzy pełnią tu konkretne funkcje – i jest ono przyznawane tylko na okres ich przebywania na terenie Rzymu. Organem legislacyjnym, który zarządza państewkiem, jest Gubernatorat Państwa Watykańskiego (nazywany też Papieską Komisją do spraw Państwa Watykańskiego). Instytucja ta, rozczłonkowana na wiele biur, zarządza Watykanem w imieniu papieża, dbając o rozmaite sprawy formalne i administracyjne. Kolejną ciekawostkę i osobliwość stanowi zatem fakt, że Watykan jest jedynym państwem, którego świeccy pracownicy mieszkają poza jego granicami.

Bronisław Geremek – naukowiec i działacz polityczny

Bronisław Geremek, wybitny historyk i polityk, przyszedł na świat w rodzinie żydowskiej. Podczas wojny przebywał wraz z rodzicami w getcie warszawskim – jemu samemu udało sie stamtąd uciec, ale jego ojciec został zamordowany w Auschwitz. Po wojnie został sam również z tego powodu, że jego bracia wyemigrowali z Polski. Ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, ale kontynuował też edukację za granicą, w USA i w Paryżu. W swojej pracy naukowej zajmował się głównie historią i kulturą średniowiecza. W latach 1960-1965 był wykładowcą na paryskiej Sorbonie, kierował także paryskim Centrum Kultury Polskiej. Pod koniec lat 70. wrócił do Polski – tutaj zaangażował się w działalność podziemną i wspieranie Solidarności. Brał udział w obradach Okrągłego Stołu, a wskutek późniejszych przemian politycznych mógł ubiegać się o mandat poselski (który zdobywał w sumie kilkakrotnie). Pod koniec lat 90. pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych, w 1999 roku miał okazję złożyć dokumenty ratyfikujące przystąpienie Polski do NATO w depozycie USA. Od 2004 roku był europosłem. Zginął tragicznie w lipcu 2008 roku, w wypadku samochodowym. Został pochowany na warszawskich Powązkach, w części wojskowej cmentarza. Jego imieniem nazwano wiele miejsc w przestrzeni publicznej, został także patronem Krajowej Szkoły Administracji Publicznej.

Działalność publiczna Andrzeja Olechowskiego

Andrzej Olechowski posiada znacznie bardziej urozmaiconą przeszłość niż większość polskich parlamentarzystów. Jako młody człowiek zajmował się działalnością artystyczną, był także dziennikarzem radiowym (w III Programie Polskiego Radia). Zdobył wykształcenie ekonomiczne, posiada w tym zakresie tytuł doktorski. W latach 1974-1987 pracował poza granicami Polski, między innymi dla Konferencji Narodów Zjednoczonych. Po powrocie do kraju brał udział w obradach Okrągłego Stołu. Podczas prezydentury Lecha Wałęsy był doradcą głowy państwa do spraw ekonomicznych. Przez krótki czas był ministrem spraw zagranicznych, ale ostatecznie podał się do dymisji (po tym, jak ujawniono że łączył pełnienie funkcji publicznej z zasiadaniem w zarządzie Banku Handlowego) i wycofał się na dłuższy czas z życia politycznego. W 2000 roku wystartował w wyborach prezydenckich i był najpoważniejszym rywalem dla Aleksandra Kwaśniewskiego. W 2001 roku wraz z Maciejem Płażyńskim i Donaldem Tuskiem utworzył nową partię polityczną – Platformę Obywatelską. W 2009 roku wystąpił z tego ugrupowania i rok później jako bezpartyjny kandydat figurował na liście polityków ubiegających się o fotel prezydencki. Zakończył te starania, zdobywając 6. miejsce. Andrzej Olechowski jest także wykładowcą akademickim i autorem publikacji z zakresu ekonomii.

Polityczna droga Włodzimierza Cimoszewicza

Działalność publiczna Włodzimierza Cimoszewicza składa się z okresów jego wzmożonej aktywności politycznej i długich przedziałach czasu, podczas których przerywa on swoje starania i trzyma się na uboczu. Już pod koniec lat 60. Cimoszewicz działał w organizacjach młodzieżowych, a później także studenckich. W kolejnych latach skupił się jednak na karierze naukowej – w Warszawie uzyskał tytuł doktora nauk prawnych, po czym pewien czas przebywał jako stypendysta Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku. W wyniku pierwszych wolnych wyborów parlamentarnych w III RP uzyskał mandat poselski. Jako członek Sojuszu Lewicy Demokratycznej kandydował na stanowisko prezydenta w 1990 roku – rywalizację zakończył wtedy na 4. miejscu. W latach 1993-1995 piastował stanowiska wicepremiera, ministra sprawiedliwości oraz prokuratora generalnego (był to drugi rząd Waldemara Pawlaka). Następnie przez rok pełnił funkcję wicemarszałka sejmu, natomiast w 1996 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski wyznaczył go na urząd premiera. W gabinecie Leszka Millera był natomiast ministrem spraw zagranicznych. O funkcję prezydenta ubiegał się ponownie w 2005 roku, ale po doświadczeniu ataków ze strony przeciwników politycznych, poprzestał na zasiadaniu w ławach senatu RP. Ponadto jest też nauczycielem akademickim na Uniwersytecie w Białymstoku.

Przywileje i immunitety dyplomatyczne

Każdy pracownik korpusu dyplomatycznego posiada szereg przywilejów i udogodnień, noszących nazwę immunitetów dyplomatycznych. Mają mu one zapewnić mu swobodę w pełnieniu funkcji publicznych, do których jest zobowiązany przez państwo, które reprezentuje. Dyplomata ma zatem prawo, jako oficjalny przedstawiciel państwowy, do używania emblematów zawierających flagę i godło kraju, który wydelegował dyplomatę do tej misji. Ochronie podlegają wnętrza, służące mu jako przestrzeń wykonywania obowiązków służbowych (oraz oczywiście wszystkie znajdujące się w nich dokumenty). Dyplomata, jako osoba nie działająca w swoim własnym, osobistym imieniu, jest zwolniony z ponoszenia różnego rodzaju opłat. Bardzo istotna jest także jego nietykalność osobista, dotycząca zarówno jego osoby, jak też przedmiotów należących do jego wyposażenia oraz domu, który zamieszkuje. Pomimo tego, że dyplomata przebywa w granicach danego państwa, nie podlega żadnemu z obowiązujących na jego terenie praw: nie może być tu sądzony ani w żaden sposób ukarany. Co ciekawe, nie musi także poddawać się rewizji osobistej podczas podróży publicznymi środkami transportu międzynarodowego. Warto wspomnieć, że wszystkie te przywileje obejmują zarówno osobę samego dyplomaty, jak też jego rodziny (która zwykle przebywa wraz z nim w danej placówce).

Kariera polityczna Hanny Suchockiej

Hanna Suchocka ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, tam też uzyskała tytuł naukowy doktora nauk prawnych. Przez wiele lat była nauczycielem akademickim, nie tylko na ukończonej przez nią uczelni, ale tez w innych polskich uczelniach wyższych. Zwieńczeniem jej kariery akademickiej było uzyskanie stopnia profesora Papieskiej Akademii Nauk Społecznych. W działalność polityczną zaangażowała się już podczas studiów. Od 1989 roku zasiadała w ławie parlamentarnej jako posłanka (czas pełnienia przez nią tej funkcji trwał do 2001 roku). Od lipca 1992 roku do maja następnego roku pełniła funkcję premiera – stała na czele koalicyjnego rządu, na który składały się partie centralne i prawicowe (była pierwszą kobietą w historii polskiej polityki, która piastowała to stanowisko). Jej gabinet przygotował wiele kluczowych ustaw, takich jak Program Powszechnej Prywatyzacji, czy reforma administracyjna (zakładająca podział na terytorialnie większe województwa) i W 1995 roku Suchocka znalazła się w gronie kandydatów na urząd prezydenta, jednak kolejnym objętym przez nią stanowiskiem była teka ministra sprawiedliwości w rządzie Jerzego Buzka. Między 2001 a 2013 rokiem Hanna Suchocka pracowała zaś w polskim korpusie dyplomatycznym, pełniąc rolę ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej w Stolicy Apostolskiej.

Polska Jest Najważniejsza

Polska Jest Najważniejsza to jedna z najmłodszych partii politycznych na polskiej scenie politycznej. Powstała wskutek wewnętrznych nieporozumień, jakie pojawiły się w szeregach konserwatywnego ugrupowania – Prawa i Sprawiedliwości. Nowy klub parlamentarny założyły posłanki (Joanna Kluzik-Rostkowska i Elżbieta Jakubiak), które na jesieni 2010 roku zostały usunięte ze wspomnianej partii. Nazwa nowego ugrupowania to powtórzenie hasła z kampanii prezydenckiej lidera PiS, Jarosława Kaczyńskiego (członkowie PJN brali aktywny udział w przygotowywaniu tamtej kampanii, jeden z nich zadeklarował ponadto, że jest autorem sloganu). Powstanie PJN zostało ogłoszone już w grudniu 2010 roku, a rejestracja partii miała miejsce w marcu następnego roku. Deklaracje polityczne sytuują PJN jako partię centroprawicową, opowiadającą się za poglądami konserwatywnymi, demokratycznymi, a także wartościami chrześcijańskimi. Jej dążeniem jest upodobnienie Polski do innych europejskich państw socjalnych, które otaczają opieką najbiedniejszych członków społeczeństwa. Opowiada się także za ograniczeniem biurokracji, czy też ponowną reformą szkolnictwa, znoszącą szkoły gimnazjalne. Prezesem ugrupowania jest obecnie Paweł Kowal, wśród wiceprezesów znajdują się: Paweł Poncyljusz, Marek Migalski i Wojciech Mojzesowicz.

Helmut Kohl – najdłużej urzędujący kanclerz Niemiec

Przyszły kanclerz Republik Federalnej Niemiec przyszedł na świat w mieszczańskiej, katolickiej rodzinie: II wojna światowa odcisnęła na niej swe piętno, zabierając starszego brata Helmuta. On sam zdołał uniknąć służby wojskowej, należał już do pokolenia, które mogło spokojnie zadbać o swoje wykształcenie. Studiował prawo (we Frankfurcie nad Menem), a także historię i nauki polityczne (w Heidelbergu). Przez jakiś czas był pracownikiem naukowym, jednak jednocześnie działał aktywnie na polu polityki (zaangażował się w nią już podczas studiów). Stanowisko kanclerza, osiągnięte w 1982 roku, było ukoronowaniem jego kariery (podczas której był między innymi premierem Nadrenii). Postać kanclerza Kohla stała się symbolem powojennego pojednania państwa niemieckiego z innymi krajami europejskimi, jakie w czasie wojny zaatakowali naziści: kanclerz wziął udział w wielu symbolicznych aktach przeproszenia za niemieckie zbrodnie. Podczas urzędowania Kohla miało miejsce kolejne zjednoczenie Niemiec, dokonane symbolicznie przez zburzenie muru berlińskiego. W 1991 roku został ponownie wybrany na stanowisko kanclerza, tym razem jednak były to już Niemcy połączone (pełnił ten urząd do 1998 roku). Za zasługi na polu jednoczenia powojennej Europy Kohl został uhonorowany wieloma odznaczeniami i tytułami (w tym doktoratami honoris causa).

Pałac Schaumburg, czyli Dom Kanclerski

Budowla znana jako Pałac Schaumburg powstała w 1860 roku w okolicach miasta Bonn, nad brzegiem Renu. Zarówno zleceniodawcą, jak i drugim właścicielem budynku byli przedsiębiorcy przemysłowi. W 1890 roku pałac został kupiony przez syna tutejszego księcia Adolfa I Jerzego. Funkcjonująca do dziś nazwa budynku pochodzi od nazwiska jego pierwszego arystokratycznego właściciela. Aż do czasów I wojny światowej pałac był mieszkaniem rodziny księcia, skupiało się tu życie towarzyskie i kulturalne (przechowywano tu wiele cennych dzieł sztuki). W czasie kolejnej wojny budynek kupiła III Rzesza i urządziła tam sztab wojskowy. W latach powojennych urzędowały tu brytyjskie władze okupacyjne. W 1949 roku niemiecki kanclerz, Konrad Adenauer ogłosił Pałac Schaumburg swoją oficjalną siedzibą – od tego czasu jest on popularnie nazywany Domem Kanclerskim Do 1976 roku pełnił funkcję jedynej siedziby niemieckiego kanclerza, obecnie to tylko jeden z budynków o tym charakterze – jego wnętrza okazały się zbyt małe, by pomieścić wszystkie potrzebne biura; pałac posiada jednak niewątpliwe walory reprezentacyjne. Od 1963 roku kultywowana jest tu tradycja, by każdy ustępujący kanclerz zasadził drzewo w przylegającym do pałacu ogrodzie. Warto dodać, że nieopodal znajduje się Willa Hammerschmidt – jedna z siedzib prezydenta Niemiec.

Prezydent i kanclerz w Niemczech – jak dzielą się władzą?

Federalna Republika Niemiec odznacza się na tle pozostałych państw (nie tylko europejskich) charakterystycznym systemem rządów – nosi on nazwę kanclersko-parlamentarnego. Już samo określenie wskazuje wyraźnie, że prymat władzy wykonawczej skupia się tu w ręku kanclerza, osoby stojącej na czele rządu federalnego. Formalną głową państwa jest jednak prezydent, wybierany na okres pięciu lat przez specjalne Zgromadzenie Federalne. W swych uprawnieniach przypomina on dzisiejszych monarchów – jego obecność w strukturach władzy ogranicza się głównie do reprezentowania Niemiec wobec innych głów państw (ale prezydent może też zawierać pewne umowy międzynarodowe). W zakresie polityki wewnętrznej mianuje niektóre wysokie stanowiska, może kontrolować działania sądownictwa, w tym także ułaskawiać skazańców. Przywilejem prezydenta jest ogłaszanie stanu wyjątkowego bądź rozwiązywanie parlamentu. Co najważniejsze zaś – to właśnie prezydent wskazuje kandydata na kanclerza, któremu ostatecznie ustępuje w zakresie realnego wpływu na władzę (ta propozycja personalna musi być następnie przyjęta większością głosów przez parlament). Prezydent Niemiec nie jest odpowiedzialny za swoje decyzje przed ciałem ustawodawczym, ale większość jego decyzji (w tym inicjatywa ustawodawcza) wymaga uzyskania na nie zgody kanclerza.